Hulp bij zoeken
Zoeken in NUMIS
Met behulp van de zoekvelden kan in NUMIS worden gezocht. Over het algemeen geldt, dat de trefkans wordt vergroot naarmate er minder wordt ingevuld. Begin bij voorkeur dus met het invullen van zo weinig mogelijk velden. Is het aantal gevonden records te groot, vul dan een veld extra in om het aantal treffers te verkleinen.
Hieronder staat een korte beschrijving van de zoekvelden en hun mogelijkheden. Nog niet alle velden zijn voor honderd procent ingevuld. Dit kan het zoekresultaat negatief beïnvloeden. klik hier voor de actuele stand van zaken.
Beschrijving van de zoekvelden
- Trefwoord
In dit veld kan worden gezocht in verschillende velden in NUMIS. De te bevragen velden zijn: NUMIS-nummer, provincie, gemeente, autoriteit, muntsoort, materiaal en catalogus. - NUMIS-nummer
Ieder object is in NUMIS ontsloten via een uniek, zevencijferig nummer. Met dit nummer zijn afzonderlijke munten of schatvondstbeschrijvingen op te vragen. - Soort vondst
Het is soms belangrijk om munten van losse vondsten en schatvondsten gescheiden te houden. Standaard staat alle vondsten aangevinkt. Bij het aanvinken van schatvondsten worden alleen vermeldingen van schatvondsten getoond, géén munten. - Vondstjaar
Het jaar waarin een vondst is gedaan (dus niet het jaar op de munt en ook niet het jaar waarin de schat is verborgen). - Jaartallen
Veel oude munten dragen geen jaartal. Voor het zoeken naar munten mét een jaartal is het mogelijk om het exact-veld in te vullen. Doorgaans is het handiger om in NUMIS op een bepaalde periode te zoeken en gebruik te maken van de van - en tot velden. - Provincie
De provincie waarin een munt is gevonden. Dit veld is vooral interessant als u bent geïnteresseerd in een specifieke regio. - Gemeente
De namen en grenzen van gemeenten veranderen voortdurend. NUMIS zal in dit opzicht altijd een beetje achter de feiten aan lopen. klik hier voor de actuele stand van zaken - Muntplaats
De locatie waar de munt geslagen is. Dit veld is nog niet volledig operationeel. - Materiaal
Dit veld kan worden gebruikt voor het zoeken van alle voorwerpen van bijvoorbeeld goud of papier. - Catalogus
Met behulp van dit veld kan worden gezocht op alle in NUMIS voorkomende verwijzingen naar een munttype of - bijvoorbeeld - alle in de boeken van Van der Chijs opgenomen munten. Let op! In dit veld worden vaak afkortingen gebruikt en is soms geen catalogus aangegeven. - Afbeelding
Na het aanvinken van dit vakje worden alleen vondstbeschrijvingen mét afbeeldingen getoond. Wordt bij de muntbeschrijving een vierkant vakje en geen afbeelding getoond, dan moet de foto nog geschikt worden gemaakt voor internet. - Weergave
Geef hier aan hoe de gevonden informatie moet worden weergegeven: op de kaart van Nederland of in een lijst.
Zoekhulp
Wat moet worden ingevuld? Waar? Wat zijn bruikbare zoektermen? Om NUMIS zo goed mogelijk te kunnen raadplegen is het van belang om een zoekvraag doordacht te stellen. De onderstaande voorbeelden en vingerwijzingen geven een idee van de mogelijkheden.
Een kort overzicht
In het zoekscherm worden een paar principekeuzes gemaakt. Stel uzelf eerst de vraag wat voor informatie u zoekt en op welke manier u eventuele gegevens gepresenteerd wilt zien:
Soort vondst
Schatvondsten bestaan uit twee of meer bij elkaar gevonden voorwerpen. Soms is het belangrijk om schatvondsten en losse vondsten van elkaar gescheiden te houden. Als het voor u niet uitmaakt dan kunt u Alle vondsten aanklikken. In dit geval worden de munten uit schat - en losse vondsten door elkaar getoond en kunt u dus niet zien of er sprake is van een muntschat.
Afbeelding
Het is mogelijk om alleen op beschrijvingen te zoeken waar een foto is bijgevoegd. In dat geval vinkt u Afbeelding aan. Van ongeveer een op de acht voorwerpen is een foto beschikbaar, maar deze is nog in lang niet alle gevallen gedigitaliseerd. Klik op actuele stand van zaken voor de stand van zaken.
Weergave
Naar keuze wordt de gezochte informatie op de kaart van Nederland in een tabel getoond. Kaarten zijn bijvoorbeeld een handig hulpmiddel voor mensen die onderzoek doen naar het voorkomen van een specifiek munttype. Houd er wel rekening mee dat NUMIS werkt met afgeronde coördinaten (ter bescherming van de vindplaatsen) en dat van sommige vondsten niet exact bekend is waar de munten zijn gevonden. Van een vondst uit 1848 (NUMIS 1033392) bijvoorbeeld is alleen bekend dat deze uit Wijk bij Duurstede komt. Dit soort vondsten heeft veelal een centrumcoördinaat meegekregen: het globale midden (of de kerktoren) van een plaats.
Munten waarvan de vindplaats niet in coördinaten kunnen worden uitgedrukt, ontbreken op de kaart. (Bijvoorbeeld NUMIS 1012142: van deze munt is alleen bekend dat de vindplaats in Friesland ligt.) Deze munten worden uiteraard wél getoond in de lijstweergave.
Overige invulvelden
Met de invulvelden kan de zoekvraag nader worden verfijnd. Vul in het begin niet al te veel velden in! Krijgt u te veel treffers, dan kan het aantal worden verkleind door meerdere velden in te vullen. Het veld trefwoord wordt het meest gebruikt. Hier kan onder andere een muntnaam of plaats van vervaardiging worden ingevuld. Bij de voorbeelden worden invulideeën gegeven. Kijk vooral ook even bij actuele stand van zaken voor eventuele knelpunten.
Schatvondstoverzicht
Bij schatvondsten wordt allereerst een overzichtsscherm gegeven. Hierin staat de basisinformatie, zoals het aantal munten en het vroegst mogelijke jaar van verberging. Pas bij doorklikken wordt een overzicht van de afzonderlijke munten uit de vondst getoond.
Zoekvoorbeelden
Aan de hand van de onderstaande voorbeelden krijgt u een idee van de mogelijkheden van NUMIS.
Zoeken naar een muntsoort
Stel dat u geïnteresseerd bent in het voorkomen van één muntsoort, de sceatta. (Een sceatta is een rond het jaar 700 in Nederland en Engeland geslagen munttype.) Waar komt dit soort munten voor?
Typ in het veld trefwoord 'sceatta', kies bij soort vondst = alle vondsten en weergave = kaart.
De kaart toont een aardig beeld van het spreidingsgebied van dit munttype: met name in Friesland, langs de kust en de Rijn. De vierkantjes op de kaart tonen in een aantal gradaties het aantal vondsten: naarmate het vierkant donkerder is, zijn er meer vondsten gedaan. Door op een van de blokjes te klikken worden de vondsten uit dat gebied in een overzichtslijst getoond.
Als we op weergeven als lijst klikken, dan wordt een lijst van ruim dertienhonderd munten getoond. De zoekvraag kan worden verfijnd, bijvoorbeeld omdat alleen de in de provincie Utrecht gevonden munten relevant zijn. Ga terug naar het zoekscherm en vul bij provincie ‘Utrecht' in. Nu blijken er nog maar zo'n driehonderd treffers te worden getoond.
Zoeken binnen een gebied
Welke vondsten zijn bekend uit de gemeente Groningen? Om dit te kunnen achterhalen is het niet handig om ‘Groningen' in het veld trefwoord in te vullen, omdat dan ook munten uit de provincie en de muntplaats Groningen als treffer worden getoond.
Een beter alternatief is het veld gemeente. Typ hier ‘Groningen', kies bij soort vondst = alle vondsten en weergave = lijst. Weergeven op de kaart heeft geen zin; de vindplaats is in dit geval immers het uitgangspunt van de speurtocht.
In de lijst staan ruim tweehonderdvijftig gevonden munten. De lijst kan in stukjes of in één geheel worden getoond. Sorteren op een kolom is mogelijk door op de kolomtitel te klikken. Door op de regel van een munt te klikken komt u bij de specifieke vondstbeschrijving.
Zoeken binnen een periode
Zijn in Noord-Holland munten gevonden, geslagen tussen 1425 en 1450? Vul bij provincie ‘Noord-Holland', jaartal van ‘1425' en jaartal tot ‘1450' in. Net als in het voorgaande voorbeeld toont de lijstweergave de beschrijvingen en de kaartweergave waar ze ongeveer zijn gevonden.
Hoe werkt de kaart?
Met behulp van de schuifbalk in de linker bovenhoek kan worden in- of uitgezoomd. Het opbouwen van de kaart kan enige tijd in beslag nemen: klik niet te vaak alvorens resultaat te zien. Zodra is ingezoomd kan de kaart met behulp van de vier pijlen (middenboven, -onder, -links en -rechts) worden verschoven. De grijze vlakken op de kaart tonen de vondstdichtheid. Naar mate het vak donkerder kleurt, zijn er meer voorwerpen gevonden. Bij het klikken op een grijs vlak wordt de kaartfunctie verlaten en worden de munten uit dat vlak in een lijstvorm getoond.
Wat kunt u met de gevonden gegevens?
NUMIS is opgezet om het onderzoek naar in Nederland gevonden munten te bevorderen. Overname van de gegevens uit NUMIS is met vermelding van bron en NUMIS-nummer toegestaan. In sommige gevallen zijn betere foto's beschikbaar voor publicatiedoeleinden.
De gebruikte NUMIS-nummers zijn uniek, ze kunnen in publicaties ter identificatie worden gebruikt.
Invulstandaard
Houd bij het invullen rekening met gebruikte standaarden: in de velden worden getallen zo veel mogelijk voluit geschreven. Ook afkortingen worden vermeden. Namen als ‘gouden dukaat' zijn doorgaans gesplitst: in het veld muntnaam staat 'dukaat', bij metaalsoort ‘goud'.
Wat wordt getoond en - vooral - wat wordt niet getoond?
Houd vooral de actuele stand van zaken in de gaten. Hier wordt per veld aangegeven in hoeveel procent van de gevallen een veld is ingevuld. Stel een zoekvraag dus doordacht op, bijvoorbeeld in combinatie met de door ons altijd ingevulde muntnamen en jaartallen.
Recente vondsten worden met vertraging op het internet getoond omdat nieuw materiaal periodiek aan NUMIS wordt toegevoegd. Verder kan het voorkomen dat de vinder nog geen toestemming heeft gegeven om de vondst op het internet te plaatsen, omdat - bijvoorbeeld - eerst nog een uitgebreid archeologisch onderzoek moet plaatsvinden of omdat de vondst binnenkort gepubliceerd wordt.
Vragen?
Vragen over het gebruik van NUMIS kunt u stellen op numis@geldmuseum.nl