Informatie over NUMIS

Muntvondsten in NUMIS

NUMIS, oftewel het NUMismatisch InformatieSysteem, is een database waarin beschrijvingen zijn te vinden van in Nederland gevonden munten, penningen en andere numismatische voorwerpen.
In NUMIS zijn alle bij het Geldmuseum bekende schatvondsten beschreven. Van de losse vondsten is met name materiaal van vóór het jaar 1600 opgenomen. NUMIS groeit vrijwel dagelijks.

Doel

Met NUMIS wordt kennis opgebouwd over muntvondsten. Het systeem helpt vragen te beantwoorden die spelen in disciplines als de numismatiek, de archeologie, de geschiedwetenschap en de economie. Behalve voor wetenschappelijke onderzoekers is NUMIS ook een bron voor een breder in munten geïnteresseerd publiek.

Het belang van vondstmunten

In NUMIS zijn zowel losse vondsten als schatvondsten opgenomen. We definiëren een muntschat als "twee of meer bij elkaar gevonden munten". Veel schatten zijn verborgen uit angst voor naderend onheil, vaak het resultaat van oorlogen of politieke onrust. Gebleken is dat schatvondsten uit sommige periodes meer voorkomen dan andere. Dit noemt men schatvondsthorizonten. Deze ontstaan doordat in tijden van oorlog meer schatten worden verborgen en deze een grotere kans lopen niet meer te worden opgehaald, doordat hun oorspronkelijke eigenaars door geweld zijn omgekomen. Dit gebeurde bijvoorbeeld bij de invallen van Barbaren in het Romeinse Rijk en bij de aanvallen van Vikingen.

Verder waren er vroeger geen banken en werd het spaargeld dikwijls in of bij het woonhuis in de grond gestopt. De schatvondsten die nu worden ontdekt zijn van eigenaars, die om wat voor reden dan ook (een onverwachts overlijden of het niet meer terug kunnen vinden van de bergplaats) niet meer in staat waren om hun munten weer op te halen.

Naast schatvondsten spelen ook los gevonden munten een grote rol in het onderzoek naar algemene ontwikkelingen en trends in de muntcirculatie. Dit soort munten - doorgaans munten met een lagere betaalwaarde - is waarschijnlijk voor het grootste deel per ongeluk verloren. Het is daarom redelijk om te veronderstellen dat zij een afspiegeling vormen van de exemplaren die ooit in een gebied in omloop waren.

Melden of zoeken

Hebt u een numismatisch voorwerp gevonden, dan kunt u met behulp van het meldformulier uw vondst laten registreren. Onder een numismatisch voorwerp verstaan we niet alleen (oude) munten, maar ook penningen, muntgewichten, bankbiljetten, rekenpenningen, muntbroches en dergelijke. Klik op meldformulier voor het melden of voor meer informatie over dit onderwerp.

Melden op de oude manier kan uiteraard ook. Maak een afspraak met een van de onderzoekers via numis [at] geldmuseum [dot] nl, kom langs op het museumspreekuur (iedere woensdagmiddag) of stuur uw vondsten op naar: Geldmuseum, t.a.v. dhr Pelsdonk, Postbus 2407, 3500GK Utrecht.

Iedereen kan NUMIS raadplegen. Of u nu geïnteresseerd bent in bepaalde vorsten, munttypen, vindplaatsen of perioden: alles kan aan het systeem worden gevraagd. De gevonden resultaten worden naar wens op de kaart van Nederland of in een lijst getoond. Klik op zoekformulier voor het zoeken of voor meer informatie over dit onderwerp.

Historie

Muntvondsten zijn vanaf 1816 bij het Koninklijk Penningkabinet, een van de voorlopers van het Geldmuseum, gedocumenteerd. Alle beschikbare vondstinformatie is opgenomen in een papieren vondstarchief. Sinds het midden van de jaren '90 zijn nieuwe gegevens digitaal opgeslagen in NUMIS en worden ook de gegevens van het oude archief aan de database toegevoegd.

NUMIS is de eerste jaren alleen intern gebruikt, maar sinds eind 2004 is een belangrijk deel van het bestand via internet openbaar toegankelijk.

Voor de onderzoekers bij het museum was een minimum aan ingevulde informatie voldoende. Veel velden bleven zodoende leeg. Door het internetgebruik worden echter andere eisen aan NUMIS gesteld, want de niet ingevulde velden belemmeren de doorzoekbaarheid. Inmiddels is dit euvel wel voor het grootste deel verholpen, maar nog niet helemaal voltooid. Wij vragen uw begrip voor eventuele onvolkomenheden.

Toekomst

Gaandeweg wordt het papieren vondstarchief - met vele duizenden munten uit alle hoeken van Nederland - in NUMIS opgenomen. Sinds eind 2005 is een aantal vrijwilligers actief met het digitaliseren van dit oude vondstmateriaal. Door het toevoegen van deze gegevens zal de betekenis van NUMIS verder toenemen. klik hier voor de actuele stand van zaken.

Vragen?

Enige veelgestelde vragen zijn gebundeld onder de koppeling veelgestelde vragen. In de overige gevallen kunt u contact opnemen met onze onderzoekers, via numis [at] geldmuseum [dot] nl