Verkiezingscolumn

Nog twee nachtjes zweven, en dan moet de kiezer landen. Bij welke partij is het vuurspuwen naar het neoliberalisme het heetst?

De nobele sport van het terugkijken wil ik ook hier beoefenen. Wees gerust, het is maar voor even. Straks gaat het gewoon weer over de toekomst – de toekomst van Nederland, om precies te zijn. Dit is namelijk mijn verkiezingscolumn.

Een jaar geleden zetten commentatoren en masse de kapitalistische graaicultuur bij het grofvuil. In een weldoorvoed krantenartikel deed de Amerikaanse publieksintellectueel Amitai Etzioni dit ook. Etzioni's uithaal naar het ongebreidelde kapitalisme ging er bij mij destijds in als een munt in een gokkast. Afgelopen weekend duikelde ik zijn stuk op uit mijn archief. Als kiezer zwevend, was ik op zoek naar een piloot die mij met beide benen op de grond zet.

Etzioni is een uitgesproken voorstander van meer overheidsregulering. Maar met meer overheidsregulering alleen, stelt hij, ben je er niet.Toezicht en regels vermogen weinig als zij functioneren in een systeem dat niet ook zelfregulering begunstigt. Mensen moeten leren zich meer in bedwang te houden, financiers en ondernemers in het algemeen moeten gaan inzien hoe goed het is om zelf grenzen te stellen aan hun winstbejag, u en ik moeten ons bevrijden van onze obsessie met consumptie. Die zelfregulering, benadrukt Etzioni, maakt de behoefte aan overheidsregulering zo klein mogelijk.

Aan zelfregulering heeft het in de kapitalistische wereld niet ontbroken. Maar zij is, schrijft Etzioni, afgekalfd onder invloed van het reaganisme en het thatcherisme, die onder het motto 'hebzucht is goed' het ongeremde eigenbelang toejuichten.

Zijn anti-reaganisme en anti-thatcherisme stempelen Etzioni tot een tegenstander van het zogenoemde neoliberalisme. Verkondigers van deze leer houden vol dat de vrije markt de oplossing is voor alle maatschappelijke problemen.

Nog twee nachtjes zweven, en dan moeten we landen. Voor mij wordt het óf GroenLinks óf PvdA. Welke partij kenmerkt zich door het hoogste Etzioni-gehalte? Waar is het vuurspuwen naar het neoliberalisme het heetst?

Eerst GroenLinks. Ik citeer de meest uitgesproken passage uit het verkiezingsprogramma: "De financiële crisis is ook een morele crisis. Van bankiers die hun bonussen boven boven hun klanten stellen. Van aandeelhouders en managers die de prestaties van bedrijven louter afmeten aan de kortetermijnwinst. Van consumenten, ondernemers en politici die gevangen zitten in hyperconsumptie en een creditcardcultuur. Het debat over normen en waarden gaat niet alleen over fatsoen op straat. We moeten af van de fixatie op geld als hoogste waarde."

Dat is klare wijn. In het verkiezingsprogramma van de PvdA zoek je tevergeefs naar zo'n krachtige passage. Uw keuze zal het niet zijn, maar mijn stem gaat naar GroenLinks.

Bron: http://www.telegraaf.nl/overgeld/experts/gerardborst/6879410/__Verkiezin...
Auteur: Gerard Borst