Waarom sparen wij geld in een spaarvarken?

Het spaarvarken is in Europa in gebruik na 1600. Het spaarvarken brengt geluk. Dit is dan ook de reden om het varken met Nieuwjaar te schenken (Duitsland), maar ook om bij de geboorte van een kindje een geboortevarken te geven als gelukbrenger voor de kleine. Spaarbanken speelden daar overigens al in de jaren ’50 handig op in door spaarvarkentjes te verstrekken aan (de ouders van) pasgeborenen. De traditie van het geboortevarken bestaat overigens vandaag de dag in Friesland nog steeds.

Hoe dit varken een gelukszwijntje kon worden?

I
Zwijnen (overdrachtelijk; in het Duits ‘Schwein haben’) betekent onverdiend of onverwacht geluk hebben. De oorsprong hiervan hangt samen, denkt men, met het middeleeuwse gebruik om bij jaarmarkten de verliezer van de wedstrijden die gehouden werden met enig vertoon en hoon een varken te geven. Dat was voor de verliezer een onverwacht geschenk, en het varken werd daarmee een gelukbrenger.

II
Leerjongens die in de Middeleeuwen van baas naar baas trokken (overal, maar voornamelijk in Duitsland) de zogenaamde ‘Wandergesellen’, werkten in de oogstperioden of perioden dat ze even geen baas hadden vaak in de landbouw. Aan het eind van de werkzame periode gaf de boer hen als loon een biggetje mee met de beste wensen – ‘veel geluk’ - voor de toekomst.

III
In het oude Egypte - in de tijd van de farao’s - gaf men elkaar met Nieuwjaar vaak een amulet in de vorm van een zeug (vrouwelijk varken) als symbool voor vruchtbaarheid, welvaart en geluk.